Thursday, May 21, 2026

32. కృపయా పాలయ శౌరే!

 32. కృపయా పాలయ శౌరే!

శ్రీ స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజ విరచిత కృపయా పాలయ శౌరే!కీర్తనకు తెలుగులో ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యము మరియు విశేషాలు 22 -05 -2026

  • రాగం: చారుకేశి

  • తాళం: చాపు తాళం

  • వాగ్గేయకారుడు: స్వాతి తిరునాళ్ రామవర్మ మహారాజు

పల్లవి

సా|| కృపయా పాలయ శౌరే! కరుణారసావాస! కలుషార్తి విరామ!

ప్రతిపదార్థము

  • శౌరే = ఓ కృష్ణా! (శూరుని వంశంలో జన్మించినవాడా!)

  • కరుణా-రస-ఆవాస = దయా రసానికి నిలయమైనవాడా!

  • కలుష-ఆర్తి విరామ = పాపాలను, సంసార తాపాలను/బాధలను అంతం చేసేవాడా!

  • కృపయా = దయతో

  • పాలయ = నన్ను రక్షించుము.

తాత్పర్యము

దయాసముద్రుడవు, భక్తుల పాపాలను మరియు బాధలను పోగొట్టేవాడవు అయిన ఓ శౌరీ (శ్రీకృష్ణా)! నన్ను కరుణతో కాపాడుము.

అనుపల్లవి

అ|| తవనీయనిభచేల! తుహినాంశువదన! శ్రీ పద్మనాభ! సరసిజలోచన!

ప్రతిపదార్థము

  • తవనీయ-నిభ-చేల = బంగారం లాంటి (మెరిసే) పీతాంబరమును ధరించినవాడా!

  • తుహినాంశు-వదన = చంద్రుని వంటి చల్లని, అందమైన ముఖము కలవాడా!

  • శ్రీ పద్మనాభ = నాభియందు తామర పువ్వు కల ఓ శ్రీ పద్మనాభస్వామీ!

  • సరసిజ-లోచన = పద్మముల వంటి కన్నులు కలవాడా!

తాత్పర్యము

బంగారు వస్త్రాలను ధరించి, చంద్రబింబం వంటి ముఖముతో, పద్మాల వంటి కన్నులతో శోభిల్లే ఓ శ్రీ పద్మనాభస్వామీ! (నన్ను రక్షించుము).

చరణము 1

చ|| అమరనికర చారుహేమమౌళిరాజిత- తామరస ఘనమదధారణ చణపాద! విమలభక్తిలోలుప! సమసేవకాఖిల- కామదాననిరత! కమనీయతరాపాంగ

ప్రతిపదార్థము

  • అమర-నికర = దేవతల సమూహం యొక్క

  • చారు-హేమ-మౌళి-రాజిత = అందమైన బంగారు కిరీటాల కాంతితో ప్రకాశించేవాడా!

  • తామరస ఘన-మద-ధారణ చణ-పాద = తామర పువ్వుల యొక్క గర్వాన్ని అణచివేసే అత్యంత సుందరమైన పాదములు కలవాడా! (దేవతలు నీ పాదాలకు నమస్కరించినప్పుడు, వారి కిరీట కాంతుల వల్ల నీ పాదాలు పద్మాల కంటే మిన్నగా మెరుస్తుంటాయి).

  • విమల-భక్తి-లోలుప = నిర్మలమైన భక్తికి సంతోషించేవాడా / భక్తి యందు ప్రీతి కలవాడా!

  • సమ-సేవక-అఖిల-కామ-దాన-నిరత = తన్ను ఆశ్రయించిన భక్తులందరి కోర్కెలను తీర్చడంలో నిమగ్నమైనవాడా!

  • కమనీయతర-అపాంగ = అత్యంత అందమైన కడగంటి చూపులు (కటాక్షం) కలవాడా!

తాత్పర్యము

దేవతలందరూ నీకు మోకరిల్లినప్పుడు వారి బంగారు కిరీటాల కాంతి నీ పాదాలపై పడి మెరుస్తూ, పద్మ గర్వాన్ని సైతం అణచివేస్తోంది. నిర్మలమైన భక్తికి లొంగేవాడా, నిన్ను సేవించే భక్తుల కోరికలన్నింటినీ తీర్చే కల్పవృక్షమా, నీ కడగంటి చూపులు ఎంతో సుందరమైనవి.

చరణము 2

కుందద్యుతిలసిత మందహాసరుచి- నందిత నుతిపర బృందారక సంచయ! వందారుసముదయ మందార వరమార- విందసాయకసమ సుందరాంగభాసిత!

ప్రతిపదార్థము

  • కుంద-ద్యుతి-లసిత = మొల్లమొగ్గల (జాస్మిన్) కాంతితో ప్రకాశించే

  • మందహాస-రుచి = చిరునవ్వు అందంతో

  • నందిత నుతిపర బృందారక సంచయ = నిన్ను స్తుతించే దేవతల సమూహానికి ఆనందాన్ని కలిగించేవాడా!

  • వందారు-సముదయ = నమస్కరించే భక్తుల సమూహానికి

  • మందార = మందార (కల్పవృక్షం) వంటివాడా!

  • వర మార-అరవింద-సాయక-సమ = శ్రేష్ఠుడైన మన్మథునితో సమానమైన

  • సుందర-అంగ-భాసిత = అందమైన రూపంతో ప్రకాశించేవాడా!

తాత్పర్యము

మొల్లమొగ్గల్లాంటి నీ తెల్లని చిరునవ్వు కాంతి, నిన్ను పూజించే దేవతలందరికీ అమితానందాన్ని ఇస్తుంది. నిన్ను వేడుకునే భక్తులకు కోరిన వరాలిచ్చే కల్పవృక్షానివి నీవు. మన్మథునితో సమానమైన అత్యంత సౌందర్యవంతమైన రూపముతో నీవు ప్రకాశిస్తున్నావు.

చరణము 3

కురు మే కుశలం ముదా కురువిందనిభ దంత! నిరుపమసంసార నీరధివరపోత! నారదముఖముని నికరగేయచరిత! వారయ మమాఖిలపాపజాతం భగవన్!

ప్రతిపదార్థము

  • కురు మే కుశలం = నాకు క్షేమమును/మంగళమును చేకూర్చుము

  • ముదా = సంతోషముతో

  • కురువింద-నిభ దంత = కురువింద మణుల వంటి (లేదా ఎర్రని సంపెంగ మొగ్గల వంటి/జాస్మిన్ మొగ్గల వంటి) అందమైన పళ్ళు కలవాడా!

  • నిరుపమ-సంసార నీరధి-వర-పోత = సాటిలేని ఈ సంసార సాగరాన్ని దాటించే శ్రేష్ఠమైన నావ వంటివాడా!

  • నారద-ముఖ-ముని నికర-గేయ-చరిత = నారదుడు మొదలైన మహర్షుల సమూహంచే కీర్తించబడిన చరిత్ర కలవాడా!

  • వారయ మమ-అఖిల-పాప-జాతం = నా యొక్క సమస్త పాప సమూహాన్ని దూరం చేయుము

  • భగవన్ = ఓ భగవంతుడా!

తాత్పర్యము

సుందరమైన దంతములు కలిగిన ఓ భగవంతుడా! నాకు సంతోషంగా క్షేమాన్ని ప్రసాదించు. భయంకరమైన ఈ సంసార సముద్రాన్ని సులభంగా దాటించే గొప్ప నావవు నీవే. నారదాది మహర్షులు నిరంతరం నీ లీలలను గానం చేస్తూ ఉంటారు. ఓ స్వామీ, నా పాపాలన్నింటినీ హరించి నన్ను బ్రోవుము.

విశేషములు

  1. భక్తి రసం: ఈ కీర్తన అంతా స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజుకు శ్రీ పద్మనాభస్వామిపై ఉన్న అనన్య సామాన్యమైన శరణాగతి భక్తిని తెలియజేస్తుంది.

  2. రాగ వైశిష్ట్యం: 'చారుకేశి' రాగం భక్తి, కరుణ మరియు ఆర్ద్రతను పండించడానికి ఎంతో అనువైనది. ఈ కీర్తనలోని సాహిత్య భావానికి ఈ రాగం చక్కగా సరిపోతుంది.

  3. ఉపమానాలు: భగవంతుని నవ్వును జాస్మిన్ (కుంద) మొగ్గలతో, రూపాన్ని మన్మథుడితో, భక్తులను కాపాడే గుణాన్ని కల్పవృక్షంతో పోల్చడం ద్వారా కవిత్వ చాతుర్యం వ్యక్తమవుతోంది. సంసారాన్ని సముద్రంగా, స్వామిని నావగా వర్ణించడం ఇక్కడి విశేషం.

No comments:

Post a Comment

38. గోపనందన బలరిపునుత

  38.  గోపనందన బలరిపునుత  స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు గారి  గోపనందన బలరిపునుత   కృతి కి సంబంధించిన  ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం, విశేషాలతో కూడిన సమగ...