31. కారణం వినా కార్యం

31. కారణం వినా కార్యం

శ్రీ స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజ విరచిత కారణం వినా కార్యం కీర్తనకు తెలుగులో ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యము మరియు విశేషాలు 21 -05 -2026

కీర్తన వివరాలు

• రాగము: కాంభోజి
• తాళము: చాపు తాళము

పల్లవి

వ|| కారణం వినా కార్యం నోత్పద్యతే కిమపి

కంజనాభ! నియతం

ప్రతిపదార్థము:

• కంజనాభ! = పద్మము నాభియందు గల ఓ శ్రీమహావిష్ణువు!
• కారణం వినా = ఏ విధమైన కారణము లేకుండా
• కిమపి కార్యం = ఏ ఒక్క కార్యము కూడా (పని లేదా ఫలితము)
• నోత్పద్యతే = పుట్టదు / జరగదు
• నియతం = ఇది నిశ్చయము (ఖచ్చితమైన నియమము).

తాత్పర్యము:

పద్మనాభుడైన ఓ స్వామీ! ఈ సృష్టిలో ఏ కారణం లేకుండా ఏ కార్యమూ (ఫలితము) జరగదు. ఇది జగమెరిగిన సత్యం, నీవు విధించిన ఖచ్చితమైన నియమం.

విశేషములు:

• కార్య-కారణ సిద్ధాంతం: సృష్టిలోని ప్రతి చలనానికి, సంఘటనకు వెనుక ఒక బలమైన కారణం ఉంటుందనే వేదాంత సత్యాన్ని ఇక్కడ సరళంగా ప్రస్తావించారు.

అనుపల్లవి

అ|| నీరదనీల మనోహరతర మూర్తే!

దారితాశ్రితజన దారుణవివిధార్తే! 

ప్రతిపదార్థము:

• నీరద నీల = దట్టమైన నల్లని మేఘం వంటి రంగు కలిగినవాడా!
• మనోహరతర మూర్తే! = అత్యంత సుందరమైన రూపము కలవాడా!
• దారిత = ముక్కలు ముక్కలుగా ఖండించేవాడా / పూర్తిగా నశింపజేసేవాడా!
• ఆశ్రితజన = నిన్ను శరణుజొచ్చిన భక్తుల యొక్క
• దారుణ = భయంకరమైన
• వివిధ = రకరకాలైన
• ఆర్తే! (ఆర్తి) = పీడలను, బాధలను, దుఃఖాలను తొలగించేవాడా!

తాత్పర్యము:

నల్లని మేఘం వంటి శ్యామల వర్ణంతో, అత్యంత మనోహరమైన మంగళ విగ్రహంతో ప్రకాశించే ఓ స్వామీ! నిన్ను ఆశ్రయించిన భక్తుల పాలిట ఉన్న భయంకరమైన, రకరకాలైన ఆర్తులను (బాధలను, కష్టాలను) సమూలంగా నాశనం చేసే దయామయుడవు నీవు.

చరణము 1

చ|| జనన కారణం కర్మ, జ్ఞానకారణం విద్యా,

ధనమదో హేతు కారణం, తరుణీమోహాకారణం,

అనయో హానికారణం, ఆధీ శోకకారణం,

ధనసమృద్ధి కారణం, నను ధర్మో, జగదీశ! (1)

ప్రతిపదార్థము:

• జగదీశ! = ఓ జగన్నాథా! విశ్వప్రభూ!

• జనన కారణం కర్మ = జీవుల పుట్టుకలకు (సంసార చక్రానికి) వారు చేసుకునే 'కర్మ' కారణం.

• జ్ఞాన కారణం విద్యా = తత్వజ్ఞానం సిద్ధించడానికి 'విద్య' (చదువు/జ్ఞానాభ్యాసం) కారణం.

• ధనమదో హేతు కారణం = గర్వానికి, అహంకారానికి (ధనమదానికి) 'ధనమే' మూలకారణం.

• తరుణీ మోహాకారణం = మోహానికి, ఇంద్రియ వ్యామోహానికి 'తరుణి' (యువతి/స్త్రీ) కారణం.

• అనయో (అనయః) = అన్యాయము, నీతిమాలిన ప్రవర్తనే

• హాని కారణం = సర్వనాశనానికి (హానికి) కారణం.

• ఆధీ = మానసిక వ్యధ, చింతలే

• శోక కారణం = దుఃఖానికి, రోగాలకు కారణం.

• నను ధర్మో = నిశ్చయముగా 'ధర్మం' ఒక్కటే

• ధనసమృద్ధి కారణం = నిజమైన, శాశ్వతమైన ఐశ్వర్య సమృద్ధికి కారణం.

తాత్పర్యము:

ఓ జగదీశ్వరా! ఈ సృష్టిలో ప్రతిదానికీ ఒక కారణం ఉంది. మానవుడి జన్మకు కర్మ, అతడి జ్ఞానానికి విద్య కారణమవుతున్నాయి. అలాగే ధనం వల్ల అహంకారం, స్త్రీల వల్ల వ్యామోహం కలుగుతాయి. అన్యాయ మార్గంలో నడవడం వల్ల నాశనం, నిరంతర మానసిక ఆందోళనల వల్ల దుఃఖం సంభవిస్తాయి. కానీ, మనిషికి నిజమైన ఉన్నతిని, సకల సంపదలను ఇచ్చేది మాత్రం నిశ్చయంగా అతడు ఆచరించే 'ధర్మం' ఒక్కటే.

విశేషములు:

• సద్గుణ - దుర్గుణ వివేచన: శ్రీ స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు గారు ఈ చరణంలో లోకసహజమైన కార్య-కారణ సంబంధాలను వివరిస్తూ, వేటివల్ల కీడు జరుగుతుందో (అన్యాయం, మానసిక చింత), వేటివల్ల మేలు జరుగుతుందో (విద్య, ధర్మం) చాలా చక్కగా, సూటిగా ప్రబోధించారు

చరణము 2

తరుకారణం బీజం, ధైర్యం జయకారణం,

పరమదైన్యకారణం భవతి హీనయాచనా,

కరుణాకారణం సాధుచరితాలితా లోకే,

తరలతా నిఖిలాపదామిహ కారణం (2)

ప్రతిపదార్థము:

• తరుకారణం బీజం = చెట్టు మొలవడానికి కారణం విత్తనం.
• ధైర్యం జయకారణం = విజయానికి కారణం ధైర్యం.
• హీనయాచనా = దుర్మార్గులను యాచించడం (అడగడం)
• భవతి పరమదైన్యకారణం = అత్యంత దీనస్థితికి కారణం అవుతుంది.
• లోకే = ఈ లోకంలో
• సాధుచరితాలితా = సత్ప్రవర్తన (మంచి నడవడిక)
• కరుణాకారణం = అందరిలో దయ, కరుణ కలగడానికి కారణం.
• ఇహ = ఈ ప్రపంచంలో
• తరలతా = చంచల స్వభావం (స్థిరత్వం లేకపోవడం)
• నిఖిలాపదాం కారణం = అన్ని రకాల ఆపదలకు కారణం.

తాత్పర్యము:

విత్తనం వల్ల చెట్టు, ధైర్యం వల్ల విజయం లభిస్తాయి. నీచుల దగ్గర చేయి చాచి యాచించడం వల్ల మనిషికి పరమ దీనస్థితి వస్తుంది. లోకంలో మంచి నడవడిక వల్ల కరుణా హృదయం అలవడుతుంది. కానీ, మనస్సులో ఉండే చంచలత్వం (స్థిరత్వం లేకపోవడం) అన్ని ఆపదలకు మూలకారణం అవుతుంది.

చరణము 3

శమదమాది కారణం సాధుశాస్త్రనిషేవా,

సమసస్యాప్తి కారణం సారవృష్టిరేవాహో

తిమిరాభావకారణం దినమణిరమాకాంత

మమ శర్మైక కారణం కమలాక్ష! తవ పాదౌ (3)

ప్రతిపదార్థము:

• రమాకాంత! = లక్ష్మీదేవికి ప్రియుడైనవాడా!

• కమలాక్ష! = కమలముల వంటి కన్నులు గల ఓ పుండరీకాక్షా!

• साधुशास्त्रनिषेवा (సాధు శాస్త్ర నిషేవా) = సత్ఫలితాలను ఇచ్చే పవిత్ర వేద శాస్త్రాలను సేవించడం (అధ్యయనం చేసి అనుసరించడం)

• శమ దమాది కారణం = 'శమము' (మనోనిగ్రహం), 'దమము' (ఇంద్రియ నిగ్రహం) మొదలైన ఉత్తమ గుణాలు అలవడడానికి కారణం.

• సార వృష్టిరేవ ఆహో (సార వృష్టిః ఏవ) = అద్భుతమైన, సకాలంలో కురిసే మేలు రకపు వర్షమే

• సమ సస్యాప్తి కారణం = సమస్తమైన పంటలు సమృద్ధిగా పండడానికి (లభించడానికి) కారణం.

• దినమణి = పగటిని ప్రకాశింపజేసే రత్నమైన సూర్యుడు

• తిమిర అభావ కారణం = చీకటి (తిమిరము) నశించిపోవడానికి కారణం.

• తవ పాదౌ = నీ యొక్క దివ్య చరణారవిందములే (రెండు పాదములే)

• మమ = నా యొక్క

• శర్మైక కారణం (శర్మ ఏక కారణం) = పరమ సుఖమునకు, శాంతికి, మోక్షానికి ఏకైక మూలకారణం.

తాత్పర్యము:

ఓ లక్ష్మీపతీ! కమలలోచనా! సచ్ఛాస్త్రాలను అధ్యయనం చేయడం వల్ల మనిషికి మనోనిగ్రహం, ఇంద్రియ నిగ్రహం (శమదమాదులు) సిద్ధిస్తాయి. సకాలంలో కురిసే మంచి వర్షం వల్ల లోకంలో సమస్త పంటలు సమృద్ధిగా పండుతాయి. సూర్యుడి ఉదయం వల్ల గాఢాంధకారం అంతమైపోతుంది. అదేవిధంగా, నా జీవితంలో లభించే సర్వ సుఖసంతోషాలకు, పరమ శాంతికి (శర్మ) నీ దివ్య చరణ పద్మాలే ఏకైక మూలకారణం స్వామీ!

विశేషములు:

• శర్మైక కారణం: 'శర్మ' అనే పదానికి సంస్కృతంలో లౌకిక సుఖం, మానసిక శాంతి మరియు మోక్షానందం అనే లోతైన అర్థాలు ఉన్నాయి. భగవత్ పాద శరణాగతి వల్లనే జీవుడికి అంతిమ సుఖం లభిస్తుందని వాగ్గేయకారుడు ఇక్కడ ముగించారు.

• అలంకారం: ఈ కీర్తన అంతటా ఒకదాని వెనుక ఒకటిగా కార్య-కారణ సంబంధాలను వరుసగా పేర్కొనడం వల్ల ఇది 'కారణమాలా అలంకారానికి' ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.