27.కల్యాణీ ఖలు యత్కథా

 27.కల్యాణీ ఖలు యత్కథా                                                     ఈ 'చతుర్రాగమాలిక' శ్లోకం స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించినది. ఇందులో నాలుగు వేర్వేరు రాగాల పేర్లను (కల్యాణి, మోహన, సారంగ, శంకరాభరణం) శ్లోకంలోని పదాలతో ఎంతో నేర్పుగా మేళవించారు.

1. కల్యాణి (రాగము: కల్యాణి)

శ్లోక పాదం: కల్యాణీ ఖలు యత్కథా త్రిజగతాం పాపౌఘ విధ్వంసినీ

 * ప్రతిపదార్థం:

   * యత్ కథా: ఏ దేవుని (కేశవుని) కథ అయితే

   * త్రిజగతాం: మూడు లోకాల్లోని

   * పాప-ఓఘ: పాపాల సమూహాన్ని

   * విధ్వంసినీ: నశింపజేస్తుందో

   * ఖలు: అటువంటిది నిశ్చయముగా

   * కల్యాణీ: శుభప్రదమైనది.

 * తాత్పర్యం: ఏ శ్రీకృష్ణుని కథలు వింటే మూడు లోకాల్లోని సమస్త పాపాలు నశించిపోతాయో, ఆయన గాథ అత్యంత మంగళకరమైనది (శుభప్రదమైనది).

2. మోహన (రాగము: మోహన)

శ్లోక పాదం: యల్లావణ్య మశేషగోప కమనీనేత్రైక సమ్మోహనం

 * ప్రతిపదార్థం:

   * యత్ లావణ్యమ్: ఏ దేవుని సౌందర్యమైతే

   * అశేష: సమస్తమైన / మిగిలి ఉన్న అందరూ

   * గోప కమనీ: అందమైన గోపికల యొక్క

   * నేత్ర-ఏక: కళ్లకు మాత్రమే (ముఖ్యంగా)

   * సమ్మోహనం: పరవశింపజేస్తుందో (మోహింపజేస్తుందో).

 * తాత్పర్యం: ఆ కృష్ణుని అపారమైన సౌందర్యం, అందమైన గోపికల కళ్లకు నిరంతరం అమితమైన ఆనందాన్ని, పరవశాన్ని కలిగిస్తుంది.

విశేషాలు:

 * ముద్ర (రాగ నామం): ఈ శ్లోకంలో ప్రతి పాదం ప్రారంభంలో ఆ రాగం పేరు వచ్చేలా కవి పద ప్రయోగం చేశారు. దీనిని 'రాగ ముద్ర' అంటారు.

 * భక్తి భావం: భగవంతుని నామ స్మరణ పాపహరమని, ఆయన రూపం భక్తులను సమ్మోహితులను చేస్తుందని ఇక్కడ వర్ణించబడింది.

3. సారంగ (రాగము: సారంగ)

శ్లోక పాదం: సారంగం పదనక్రభీతమగతిం మోఽపాలయత్ సత్వరం

 * ప్రతిపదార్థం:

   * పద-నక్ర-భీతమ్: కాలు పట్టుకున్న మొసలికి భయపడిన వాడును

   * అగతిమ్: వేరే దిక్కు లేనివాడు (అశక్తుడు) అయిన

   * సారంగమ్: గజరాజును (ఏనుగును)

   * సత్వరమ్: వెంటనే / అతి త్వరగా

   * అపాలయత్: రక్షించెను.

 * తాత్పర్యం: మొసలి పట్టుకు చిక్కి, బయటపడలేక, వేరే దిక్కు లేక అలమటిస్తున్న గజరాజు (ఏనుగు) మొర ఆలకించి, ఆ కేశవుడు వెంటనే వచ్చి రక్షించాడు.

4. శంకరాభరణం (రాగము: శంకరాభరణం)

శ్లోక పాదం: బాహుర్యస్య చ శంకరాభరణజిత్ పాయాత్స వః కేశవః॥

 * ప్రతిపదార్థం:

   * యస్య బాహుః: ఏ దేవుని (కేశవుని) భుజమైతే

   * శంకర-ఆభరణ-జిత్: శివుని ఆభరణమైన పాము (వాసుకి) కంటే గొప్పదో (దానిని మించినదో)

   * సః కేశవః: అటువంటి ఆ శ్రీకృష్ణుడు (కేశవుడు)

   * వః పాయాత్: మిమ్మల్ని (మమ్మల్ని) రక్షించుగాక!

 * తాత్పర్యం: పరమశివుని మెడలో ఆభరణంగా ఉండే సర్పాన్ని మించిన బలము, సౌందర్యము కలిగిన బాహువులు గల ఆ కేశవుడు మనందరినీ రక్షించుగాక!

విశేషాలు:

 * శ్లేషాలంకారం: కవి రాగాల పేర్లను (సారంగ, శంకరాభరణం) శ్లోకంలో పదాలుగా వాడుతూనే, ఆ పదాలకు వేర్వేరు అర్థాలను (సారంగం అంటే ఏనుగు, శంకరాభరణం అంటే శివుని ఆభరణం) ఎంతో అద్భుతంగా జోడించారు.

 * గజేంద్ర మోక్షం: మూడవ పాదంలో భాగవతంలోని 'గజేంద్ర మోక్షం' ఘట్టాన్ని గుర్తుచేస్తూ భగవంతుని ఆర్తత్రాణ పరాయణత్వాన్ని (భక్తులను ఆదుకునే గుణం) చాటి చెప్పారు.

 * కేశవ నామం: అంతిమంగా ఈ శ్లోకం కేశవుని (విష్ణువు/కృష్ణుడు) స్తుతిస్తూ ముగుస్తుంది.

26. కలయే పార్వతీనాథం

 మహారాజా స్వాతి తిరునాళ్ కృతమైన ఈ 'శంకరాభరణం' రాగ కీర్తన సుచీంద్రం (తమిళనాడు) లో కొలువై ఉన్న పరమశివుని (స్థాణుమలయన్) వైభవాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. ఈ కీర్తనలోని కి సులభమైన తెలుగులో ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్యం 

---

26.  కీర్తన: కలయే పార్వతీనాథం

రాగం: శంకరాభరణం | తాళం: మిశ్ర చాపు | భాష: సంస్కృతం

పల్లవి

కలయే పార్వతీనాథం కరుణావాసం

• ప్రతిపదార్థం:

  • కలయే: ధ్యానిస్తున్నాను / సేవిస్తున్నాను.

  • పార్వతీనాథం: పార్వతీ దేవికి భర్త అయినవానిని.

  • కరుణావాసం: దయకు నిలయమైన వానిని.

• తాత్పర్యం: కరుణకు నిలయమైనవాడు, పార్వతీదేవి ప్రాణనాథుడైన ఆ పరమశివుడిని నేను సదా ధ్యానిస్తున్నాను.

---

అనుపల్లవి

వలశాసనాది విబుధ వంద్యమాన పాదపాథోజం

• ప్రతిపదార్థం:

  • వలశాసన-ఆది: ఇంద్రుడు మొదలైన.

  • విబుధ: దేవతలచే / పండితులచే.

  • వంద్యమాన: నమస్కరించబడే.

  • పాద-పాథోజం: పద్మము వంటి పాదములు కలవానిని.

• తాత్పర్యం: దేవేంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరూ ఎవరి పద్మముల వంటి పాదాలకు నమస్కరిస్తారో, అట్టి పాద పద్మములు కలిగిన స్వామిని నేను కొలుస్తున్నాను.

---

చరణం (మొదటి భాగం)

ముకుట విరాజిత గంగం పూర్ణ - మహిత కృపామృ తాపాంగం లోక - నికర మనోమోహనాంగం కర - నీరజ శోభి కురంగం

• ప్రతిపదార్థం:

  • ముకుట విరాజిత గంగం: కిరీటమున ప్రకాశించే గంగానది కలవానిని.

  • పూర్ణ మహిత కృపా అమృత అపాంగం: సంపూర్ణమైన, గొప్పదైన అమృతం వంటి కరుణా కటాక్షము (చూపు) కలవానిని.

  • లోక నికర మనో మోహన అంగం: లోకంలోని సమస్త జనుల మనస్సులను సమ్మోహింపజేసే అందమైన రూపం (అవయవాలు) కలవానిని.

  • కర నీరజ  శోభి కురంగం: పద్మము వంటి చేతిలో హరిణమును (లేడిని) ధరించినవానిని.

• తాత్పర్యం: ఆయన జటాజూటంలోని కిరీటంలో గంగాభవాని విరాజిల్లుతోంది. ఆయన కడగంటి చూపులు అమృతం వంటి కరుణను కురిపిస్తాయి. ఆయన దివ్య మంగళ స్వరూపం ప్రపంచమంతటినీ ముగ్ధులను చేస్తుంది. తన పద్మము వంటి హస్తమున ఆయన చిరులేడిని ధరించి ఉన్నారు.

---

విశేషాలు

• క్షేత్ర మహిమ: ఈ కీర్తన తమిళనాడులోని సుచీంద్రం క్షేత్ర పాలకుడైన శివుడిని ఉద్దేశించినది. ఇక్కడ త్రిమూర్తులు (బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు) ఒకే లింగంలో 'స్థాణుమలయన్'గా కొలువై ఉండటం విశేషం.

• వర్ణన: స్వాతి తిరునాళ్ వారు శివుని శాంత రూపాన్ని (కరుణావాసం) మరియు ఆయన అలంకారాలను (గంగ, లేడి) చాలా పొందికగా వర్ణించారు.

• సాహిత్య సౌందర్యం: 'పాదపాథోజం' (పాద పద్మాలు), 'కర నీరజ' (హస్త పద్మాలు) వంటి పద ప్రయోగాలు కవి యొక్క గొప్పతనాన్ని చాటుతాయి.

---

చరణం (రెండవ భాగం)

ప్రకటితామరవైరి భంగం వర - బాహు వలయిత భుజంగం కామ - మకలంక మంగళ రంగం హర - మతిపృథు వృషభ  వరేణ్య  వర్య తురంగం

• ప్రతిపదార్థం:

  • ప్రకటిత-అమరవైరి భంగం: ప్రసిద్ధులైన దేవతల శత్రువులను (అసురులను) సంహరించినవానిని.

  • వర-బాహు వలయిత భుజంగం: శ్రేష్ఠమైన తన భుజములకు సర్పములను కంకణములుగా ధరించినవానిని.

  • కామ-మకలంక మంగళ రంగం : మన్మథుని వంటి అందమైన, దోషరహితమైన, మంగళకరమైన రూపం కలవానిని.

  • హర-మతిపృథు వృషభవరేణ్య  తురంగం: పాపాలను హరించేవాడు (హర), మిక్కిలి విశాలమైన శ్రేష్ఠమైన వృషభాన్ని (నందిని) వాహనంగా కలవానిని.

• తాత్పర్యం: లోకకంటకులైన రాక్షసులను అంతమొందించేవాడు, భుజాలకు పాములను ఆభరణాలుగా ధరించినవాడు, మచ్చలేని అత్యంత సుందరమైన మంగళ స్వరూపం కలవాడు, గొప్పదైన నంది వాహనంపై విహరించేవాడైన పరమశివుడిని ధ్యానిస్తున్నాను

మల్లికా ముకుళాభ రదనం  సోమ - మంజిమ మదహరవదనం  శశ్వ - దుల్లస దచలేంద్రసదనం కృపా - దూరిత సేవక కదనం

• ప్రతిపదార్థం:

  • మల్లికా ముకుళ-ఆభ రదనం: మల్లె మొగ్గల వంటి కాంతి గల దంతములు (పళ్లు) కలవానిని.

  • సోమ మంజిమ మదహర వదనం: చంద్రుని అందం యొక్క గర్వాన్ని అణచివేసేంతటి ప్రకాశవంతమైన ముఖం కలవానిని.

  • శశ్వ త్ -ఉల్లసత్ అచలేంద్ర సదనం: ఎప్పుడూ , ప్రకాశించే హిమవంతుడి (హిమాలయాల) వద్ద నివసించేవాడు.

  • కృపా-దూరిత సేవక కదనం: కరుణతో తన భక్తుల కష్టాలను/దుఃఖాలను దూరం చేసేవాడు.

• తాత్పర్యం: తెల్లని మల్లె మొగ్గల వంటి దంతాలు, పున్నమి చంద్రుని మించిన అందమైన ముఖము కలిగిన ఆ స్వామి, పవిత్రమైన హిమాలయాల్లో నివసిస్తూ తనను సేవించే భక్తుల బాధలన్నిటినీ తన కృపతో తొలగిస్తారు.

శశధర శోభి జటాంతం సర్వ - శమలహృతావటు పాదాంతం పాద - విలసిత ఘోరకృతాంతం ముని - విమలహృదయాంబుజ భాంతం

• ప్రతిపదార్థం:

  • శశిధర శోభి జటాంతం: చంద్రుని ధరించి ప్రకాశించే జటాజూటం కలవానిని.

  • సర్వ-శమల హృత పాదాంతం: తన పాదాలను ఆశ్రయించిన వారి సమస్త పాపాలను హరించే వానిని.

  • పాద విలసిత ఘోర కృతాంతం: తన పాదముతో భయంకరమైన యముడిని (కృతాంతం) శిక్షించినవానిని (మార్కండేయుని రక్షించిన ఘట్టం).

  • ముని విమల హృదయ అంబుజ భాంతం: మునుల నిర్మలమైన హృదయ పద్మములలో ప్రకాశించే వానిని.

• తాత్పర్యం: చంద్రుడిని జటలలో ధరించిన ఆ స్వామి, తన పాదాలను నమ్మిన వారి పాపాలను నశింపజేస్తారు. తన భక్తుడి కోసం యముడినే ఎదిరించిన పరాక్రమశాలి. మునుల హృదయాలలో జ్ఞానజ్యోతిలా ప్రకాశించే దైవం ఆయన.

---

చరణం (చివరి భాగం)

విశరణభవసంకటాంతం గుహ - విఘ్నేశ విలసదుపాంతం అతి - విశద సితోపల కాంతం లోక - విదిత సుచీంద్ర పురాఖ్య నిశాంతం

---

ప్రతిపదార్థం:

• విశరణ భవ సంకట అంతం: శరణు కోరిన వారి (విశరణ) సంసార సాగరంలోని కష్టాలను (భవ సంకట) అంతం చేసేవాడు (నివారించేవాడు).

• గుహ విఘ్నేశ విలసత్ ఉపాంతం: కుమారస్వామి (గుహ) మరియు వినాయకుడు (విఘ్నేశ) ఇరువైపులా ప్రకాశిస్తూ (విలసత్) ఉండగా, వారి మధ్యలో కొలువై ఉన్నవాడు.

• అతి విశద సితోపల కాంతం: మిక్కిలి స్వచ్ఛమైన స్పటిక మణి (సితోపల) వలె తెల్లగా మెరిసిపోయే దేహకాంతి కలవాడు.

• లోక విదిత సుచీంద్ర పురాఖ్య నిశాంతం: ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన (లోక విదిత) 'సుచీంద్రం' అనే పేరు గల పురంలో (క్షేత్రంలో) నివాసం (నిశాంతం) ఏర్పరచుకున్నవాడు.

---

తాత్పర్యం:

తమను ఆశ్రయించిన భక్తుల సంసార బాధలను, కష్టాలను తుదముట్టించే పరమదయాళువు ఆయన. తన ఇరువురు కుమారులైన వినాయకుడు మరియు కుమారస్వామి పక్కన ఉండగా ముచ్చటగా కొలువుదీరి ఉంటాడు. స్పటికం లాంటి నిర్మలమైన, తెల్లని శరీర ఛాయతో ప్రకాశించే ఆ స్వామి, లోకప్రసిద్ధమైన సుచీంద్రం (కన్యాకుమారి సమీపంలో ఉంది) పురంలో వెలసి భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నాడు.

---

విశేషాలు:

• క్షేత్ర నామం: ఇక్కడ 'నిశాంతం' అంటే ఇల్లు లేదా నివాసం అని అర్థం. సుచీంద్రం ఆయనకు ప్రియమైన నివాసం అని కవి వర్ణించారు.

• కుటుంబ సమేతుడు: శివుడు కేవలం ఒంటరిగా కాకుండా, తన కుమారులైన వినాయక, షణ్ముఖులతో కలిసి ఉన్నాడని చెప్పడం ద్వారా భక్తులకు ఒక సంపూర్ణమైన మంగళ రూపాన్ని స్వాతి తిరునాళ్ వారు కళ్ళకు కట్టారు.

• ముక్తి ప్రదాత: 'భవ సంకట' అనే పదం ద్వారా జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తి ప్రసాదించే జ్ఞానదాతగా శివుడిని స్తుతించారు.

విశేషం: ఈ కీర్తనలో ప్రతి చరణం శివుని యొక్క ఒక్కో గుణాన్ని (వీర్యం, కరుణ, అందం, జ్ఞానం) ఆవిష్కరిస్తుంది.