"నరసింహ మామవ" కీర్తన ప్రతిపదార్థ తాత్పర్యాలతో
కీర్తన వివరాలు
రాగము: ఆరభి
తాళము: ఝంప తాళము
వాగ్గేయకారుడు: స్వాతి తిరునాళ్
పల్లవి
వ|| నరసింహ మామవ భగవన్ నిత్యం
ప్రతిపదార్థము:
భగవన్: ఓ షడ్గుణైశ్వర్య సంపన్నుడైన భగవంతుడా!
నరసింహ: నరమృగ రూపము ధరించిన స్వామీ!
మాం: నన్ను
నిత్యం: ఎల్లవేళలా.
అవ: రక్షించుము
తాత్పర్యము: ఓ భగవంతుడైన నరసింహ స్వామీ! నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుము.
విశేషములు: భక్తుడు తనను నిరంతరం కనిపెట్టుకొని ఉండమని భగవంతుని వేడుకునే ఆర్తి ఈ పల్లవిలో కనిపిస్తుంది.
షడ్గుణైశ్వర్యాలు అంటే భగవంతునిలో పరిపూర్ణంగా ఉండే ఆరు రకాల అద్భుత శక్తులు లేదా గుణాలు. "భగవాన్ " అనే పదానికి ఈ ఆరు గుణాలు కలవాడని అర్థం, అందుకే ఆయనను "భగవంతుడు" అంటాము.
ఆ షడ్గుణాలు ఇవే:
ఐశ్వర్యము: సమస్త సృష్టిని తన ఆధీనంలో ఉంచుకోగలిగే శక్తి (సర్వ నియంతృత్వం).
వీర్యము: అజేయమైన పరాక్రమము. ఎంతటి కార్యాన్నైనా అలవోకగా సాధించగల సామర్థ్యం.
యశస్సు: స్వచ్ఛమైన కీర్తి. ఆయన మహిమలు ఎల్లప్పుడూ కొనియాడబడటం.
శ్రీ (సంపద): కేవలం ధనమే కాదు, సౌందర్యం, శుభం మరియు సకల సంపదలకు మూలం ఆయనే.
జ్ఞానము: భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాల్లో జరిగే ప్రతి విషయం తెలిసిన సర్వజ్ఞత.
వైరాగ్యము: ఇన్ని శక్తులు ఉన్నప్పటికీ, దేనికీ అంటుకోకుండా (నిర్లిప్తంగా) ఉండటం.
విశేషం: సాధారణ మనుషుల్లో ఇవి అల్పంగా లేదా తాత్కాలికంగా ఉండవచ్చు, కానీ భగవంతునిలో ఇవి అనంతంగా, శాశ్వతంగా ఉంటాయి. అందుకే ఆయనను "షడ్గుణైశ్వర్య సంపన్నుడు" అని పిలుస్తారు.
అనుపల్లవి
అ|| హరవిరించ వాసవనుత శౌర్యసింధో
అతిరభస నిహతాసుర దీనబంధో
ప్రతిపదార్థము:
హర-విరించ-వాసవ-నుత: శివుడు (హర), బ్రహ్మ (విరించ), ఇంద్రులచే (వాసవ) కొనియాడబడేవాడా!
శౌర్యసింధో: పరాక్రమానికి సముద్రము వంటివాడా!
అతిరభస: మిక్కిలి వేగముతో
నిహతాసుర: రాక్షసులను సంహరించినవాడా!
దీనబంధో: దిక్కులేనివారికి చుట్టమైనవాడా!
తాత్పర్యము: శివ, బ్రహ్మ, ఇంద్రాది దేవతలచే స్తుతింపబడేవాడా, శౌర్యానికి నిలయమైనవాడా! అత్యంత వేగంగా అసురులను అంతం చేసే ఓ నరసింహా, నువ్వు దీనులకు పరమ ఆప్తుడవు.
మొదటి చరణము
చ|| కనకకశిపువనదావ
బోధాకర దేవ మహానుభావ
సనకాదిమునిజనశరణ పవిత్ర
జనితారిభయగాత్ర సారసనేత్ర
ప్రతిపదార్థము:
కనకకశిపు-వన-దావ: హిరణ్యకశిపుడు (కనకకశిపు) అనే అడవికి (వన) కార్చిచ్చు (దావ) వంటివాడా!
బోధాకర: జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడా (లేక జ్ఞాన స్వరూపుడా)!
దేవ: ఓ దైవమా!
మహానుభావ: గొప్ప ప్రభావం కలవాడా!
సనకాది-మునిజన-శరణ: సనక సనందనాది మునులకు ఆశ్రయమైనవాడా!
పవిత్ర: దోషరహితుడైన పరమపావనుడా!
జనిత-అరి-భయ-గాత్ర: శత్రువుల (అరి) గుండెల్లో భయాన్ని పుట్టించే ఆకారం (గాత్రం) కలవాడా!
సారసనేత్ర: తామర రేకుల వంటి కన్నులు కలవాడా!
తాత్పర్యము: హిరణ్యకశిపుడు అనే అడవిని దహించివేసే అగ్ని లాంటివాడా, జ్ఞాన నిధివి మరియు అనంతమైన మహిమలు గలవాడా! సనకాది మహర్షులందరికీ నువ్వే దిక్కు. శత్రువులకు వణకు పుట్టించే భీకర రూపం నీది, కానీ నీ కన్నులు మాత్రం పద్మదళాల వలె ఎంతో అందంగా, కరుణతో నిండి ఉన్నాయి.
విశేషములు: ఇక్కడ స్వామిని ఒకేసారి ఉగ్రరూపిగా (శత్రువుల పట్ల) మరియు కరుణామయుడిగా (మునులు, భక్తుల పట్ల) వర్ణించడం విశేషం.
రెండవ చరణము
వితతకేసరాహత శరభజాల
విశ్వనాయక భక్తవరద
అతిమాత్రవినయ ప్రహ్లాదసామోద-
నతపాదామల వేదతతిగీతాభేద
ప్రతిపదార్థము:
వితత-కేసర-ఆహత: విరబూసిన (పెద్దవైన) వెండ్రుకల (జడల) ఘాతముచే.
శరభజాల: రాక్షస సమూహాలను జయించినవాడా.
విశ్వనాయక: ఈ జగత్తు అంతటికీ అధిపతివైనవాడా.
భక్తవరద: భక్తులకు కోరిన వరాలిచ్చేవాడా.
అతిమాత్ర-వినయ-ప్రహ్లాద-సామోద: మిక్కిలి వినయము కలిగిన ప్రహ్లాదునికి సంతోషాన్ని కలిగించినవాడా.
నత-పాద-అమల: (భక్తులచే) నమస్కరింపబడే నిర్మలమైన పాదములు కలవాడా.
వేదతతి-గీత-అభేద: వేద సమూహాలచే భేదం లేకుండా (ఏకధాటిగా) కీర్తించబడేవాడా.
తాత్పర్యము:
విరబూసిన నీ కేసరాల (మెడ్రుకల) వేగంతో రాక్షస సమూహాలను తుదముట్టించినవాడా! ఓ విశ్వనాయకా, భక్తవరదా! మిక్కిలి వినయవంతుడైన ప్రహ్లాదుని భక్తికి మెచ్చి అతనికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించావు. వేదాలన్నీ ఏకకంఠంతో కీర్తించే పవిత్రమైన పాదములు నీవి.
విశేషములు:
నరసింహ స్వామి ఉగ్రరూపాన్ని వర్ణిస్తూనే, ప్రహ్లాదుని పట్ల ఆయన చూపిన వాత్సల్యాన్ని ఇక్కడ కవి చక్కగా జోడించారు.
మూడవ చరణము
కరధృత శితహేతిజాత
భూరికలుష వారిదకుల వాత
భరిత కృపారస పరిపాలితేభ
పరమమంగళశోభ పంకజనాభ
ప్రతిపదార్థము:
కర-ధృత: చేతిలో ధరించిన.
శిత-హేతి-జాత: పదునైన ఆయుధముల సమూహము కలవాడా.
భూరి-కలుష: కొండంత పాపము అనే.
వారిద-కుల-వాత: మేఘాల సమూహాన్ని చెదరగొట్టే గాలి వంటివాడా.
భరిత-కృపారస: నిండుగా ఉన్న కరుణా రసముతో.
పరిపాలిత-ఇభ (గజ): గజేంద్రుని (ఇభ అంటే ఏనుగు) కాపాడినవాడా.
పరమ-మంగళ-శోభ: అత్యున్నతమైన శుభకరమైన కాంతి కలవాడా.
పంకజనాభ: పద్మము నాభియందు కలవాడా (శ్రీమహావిష్ణువు).
తాత్పర్యము:
పదునైన ఆయుధాలను చేబూనినవాడా! గాలి మేఘాలను ఎలా చెదరగొడుతుందో, అలాగే నీవు భక్తుల కొండంత పాపాలను పటాపంచలు చేస్తావు. నిండు కరుణతో గజేంద్రుని ఆపద నుండి కాపాడిన పరమపావనుడవు. ఓ పంకజనాభా! మంగళకరమైన శోభతో వెలిగిపోయే నీవు మమ్మల్ని రక్షించు.
విశేషములు:
చివరి చరణంలో స్వాతి తిరునాళ్ గారు తన ముద్ర అయిన "పంకజనాభ" అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తూ కీర్తనను ముగించారు. భక్తుల పాపాలను మేఘాలతో, దేవుని అనుగ్రహాన్ని గాలితో పోల్చడం ఇక్కడ అద్భుతమైన అలంకారం.
