21. కరుణానిధాన కుంజకే
స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించిన కీర్తన "కరుణానిధాన కుంజకే విహారీ" ప్రతిపదార్థ తాత్పర్యాలు 24 02 2026
రాగము: హమ్మీర్ కల్యాణి
తాళము: చౌతాల్ (12 మాత్రల తాళం)
రచయిత: స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు
భాష: హిందీ (తెలుగు లిపిలో ఇవ్వబడింది)
చరణము - 01
"కరుణానిధాన కుంజ కే విహారీ
తుమ్హారీ బంసీ లాలా మేరో మనహార్"
ప్రతిపదార్థము:
కరుణానిధాన: దయకు నిలయమైనవాడా! (కరుణా సముద్రుడా)
కుంజ కే విహారీ: బృందావన పొదరిళ్లలో విహరించువాడా!
తుమ్హారీ: నీయొక్క
బంసీ: పిల్లనగ్రోవి (మురళి)
లాలా: ఓ కృష్ణా! (చిన్నవాడా)
మేరో: నా యొక్క
మనహార్: మనసును దోచుకొనుచున్నది.
తాత్పర్యము:
దయాసముద్రుడవైన ఓ కృష్ణా! నీవు యమునా తీరంలోని పొదరిళ్లలో విహరిస్తూ ఉంటావు. నీ పిల్లనగ్రోవి నుండి వచ్చే ఆ మధురమైన సంగీతం నా మనసును పూర్తిగా తనవశం చేసుకుంటోంది.
చరణము - 02
"ఇస బంసీ సే సుర నర ముని మోహే
మోహ గయీ సారే బ్రజ కీ నారీ"
ప్రతిపదార్థము:
ఇస బంసీ సే: ఈ మురళీ గానముతో
సుర: దేవతలు
నర: మానవులు
ముని: ఋషులు
మోహే: పరవశించి పోతున్నారు (ముగ్ధులవుతున్నారు)
మోహ గయీ: మోహానికి లోనయ్యారు (వశమయ్యారు)
సారే: అందరు
బ్రజ కీ నారీ: బ్రజ భూమిలోని స్త్రీలు (గోపికలు)
తాత్పర్యము:
నీ మురళీ గానం ఎంతటి శక్తివంతమైనదంటే.. అది కేవలం మనుషులనే కాదు, దేవతలను మరియు గొప్ప గొప్ప మునులను సైతం పరవశింపజేస్తోంది. ముఖ్యంగా బ్రజ భూమిలోని గోపికలందరూ ఆ సంగీతానికి ముగ్ధులై నీ వశమయ్యారు.
విశేషములు
రాగ భావం: హమ్మీర్ కల్యాణి రాగం భక్తి మరియు శృంగార రసాలను పండించడానికి అనువైనది. ఇక్కడ స్వామి కరుణను, సంగీత మాధుర్యాన్ని ఈ రాగం చక్కగా ప్రతిబింబిస్తుంది.
భాషా సౌందర్యం: స్వాతి తిరునాళ్ కేరళ రాజు అయినప్పటికీ, ఉత్తరాది శైలిలో హిందీ/బ్రిజ్ భాషలో ఈ కీర్తనను రచించడం ఆయన బహుభాషా ప్రావీణ్యానికి నిదర్శనం.
మురళీ ప్రభావం: శ్రీకృష్ణుని మురళీ గానం సకల చరాచర జగత్తును ఎలా సమ్మోహింపజేస్తుందో ఈ చరణాల్లో అద్భుతంగా వివరించబడింది.
చరణము - 03
"జబ శ్యామ సుందర కే తన దేఖీ
జనమ - జనమ కే మైం సంకట తారీ"
ప్రతిపదార్థము:
జబ: ఎప్పుడైతే
శ్యామ సుందర: నల్లనివాడైన అందగాడు (కృష్ణుడు)
కే తన: శరీరమును (రూపమును)
దేఖీ: చూస్తానో
జనమ - జనమ కే: జన్మజన్మల నుండి వస్తున్న
మైం: నా యొక్క
సంకట: కష్టములు / బాధలు
తారీ: తొలగిపోతాయి (దాటివేస్తాను)
తాత్పర్యము:
నల్లనయ్య అయిన ఆ శ్యామసుందరుని దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని నేను ఎప్పుడు దర్శించినా, నా జన్మజన్మల నుండి వెన్నాడుతున్న కష్టాలన్నీ పటాపంచలైపోతాయి. ఆయన రూపం సకల దుఃఖాలను హరించే సంజీవని వంటిది.
చరణము - 04
"మోర - ముకుట పీతాంబర సోహే
కండల కీ ఛవి మేం బలిహారీ"
ప్రతిపదార్థము:
మోర - ముకుట: నెమలి పింఛము కలిగిన కిరీటము
పీతాంబర: పసుపు రంగు పట్టు వస్త్రము
సోహే: ప్రకాశిస్తున్నాయి (అందంగా ఉన్నాయి)
కండల: చెవి పోగులు (కుండలాలు)
కీ ఛవి: ఆ కాంతికి / ప్రకాశానికి
మేం బలిహారీ: నేను ముగ్ధుడనై నన్ను నేను అర్పించుకుంటున్నాను.
తాత్పర్యము:
శ్రీకృష్ణుని శిరస్సుపై నెమలి పింఛముతో కూడిన కిరీటం, ఒంటిపై ధరించిన పసుపు రంగు పట్టు వస్త్రం (పీతాంబరం) ఎంతో శోభాయమానంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఆయన చెవులకు ఉన్న కుండలాల కాంతిని చూసి నేను పరవశించి పోతున్నాను, ఆ రూపానికి నేను దాసోహమంటున్నాను.
విశేషములు
రూప వర్ణన: ఈ చరణాల్లో స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు శ్రీకృష్ణుని బాహ్య అలంకారాన్ని (నెమలి పింఛం, పీతాంబరం, కుండలాలు) వర్ణిస్తూనే, ఆ రూపం భక్తుల భవబంధాలను ఎలా తెంచుతుందో (జన్మజన్మల సంకటాలు తొలగడం) అద్భుతంగా వివరించారు.
భక్తి భావం: భగవంతుని దర్శనం సర్వ పాపహరమని, ఆయన దివ్య రూపం భక్తుడిని తన్మయత్వంలో ముంచెత్తుతుందని ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది.
చరణము - 05
"దశమ స్కంధ భాగవత కే గావే
నఖ పర గోవర్ధన గిరిధారీ"
ప్రతిపదార్థము:
దశమ స్కంధ: శ్రీమద్భాగవతంలోని పదవ స్కంధము (కృష్ణుని లీలలు)
భాగవత కే గావే: భాగవతంలో గానం చేయబడింది / చెప్పబడింది.
నఖ పర: గోరు మీద
గోవర్ధన గిరిధారీ: గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తినవాడు.
తాత్పర్యము:
శ్రీమద్భాగవతంలోని పదవ స్కంధం నీ దివ్య లీలలను ఘనంగా కొనియాడుతోంది. ఇంద్రుడి గర్వాన్ని అణచి, బ్రజ ప్రజలను రక్షించడానికి గోవర్ధన పర్వతాన్ని నీ చిటికెన వేలి గోరుపై ఎత్తి పట్టుకున్న గోవర్ధన గిరిధారివి నీవు.
చరణము - 06
"పద్మనాభ ప్రభు ఫణి పర శాయీ
దనుజకుల హరణ నాథ మురారీ"
ప్రతిపదార్థము:
పద్మనాభ ప్రభు: నాభి యందు పద్మము కలిగిన ప్రభువు (విష్ణువు/పద్మనాభస్వామి)
ఫణి పర: ఆదిశేషుని (పాము) పైన
శాయీ: శయనించిన వాడు (నిద్రించువాడు)
దనుజకుల: రాక్షస వంశాన్ని
హరణ: సంహరించిన వాడు (తొలగించినవాడు)
నాథ: ఓ స్వామీ!
మురారీ: ముర అనే రాక్షసుడిని అంతం చేసిన వాడు.
తాత్పర్యము:
శేషతల్పంపై శయనించిన ఓ పద్మనాభ స్వామీ! నీవు రాక్షస వంశాలను నాశనం చేసే జగన్నాథుడవు. ముర అనే రాక్షసుడిని సంహరించిన మురారివి నీవే. (ఇక్కడ స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు తన ఇష్టదైవమైన 'పద్మనాభ' ముద్రను ఉపయోగించారు).
విశేషములు
పురాణ నేపథ్యం: 5వ చరణంలో భాగవతంలోని గోవర్ధన ఉద్ధరణ ఘట్టాన్ని, 6వ చరణంలో దుష్టశిక్షణ (మురారి) మరియు శిష్టరక్షణ (పద్మనాభ) తత్వాన్ని జోడించారు.
భక్తవత్సల: భక్తుల కోసం కొండను ఎత్తిన కరుణ, రాక్షసులను అంతం చేసే పరాక్రమం - ఈ రెండింటి కలయికగా స్వామిని ఇక్కడ కీర్తించారు.
No comments:
Post a Comment