కరుణాకర మాధవ
స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించిన "కరుణాకర మాధవ" కీర్తన యొక్క ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్యాలు 23 02 2026
రాగం: బేగడతాళం: రూపకం
భాష: సంస్కృతం
వాగ్గేయకారుడు: స్వాతి తిరునాళ్
పల్లవి
కరుణాకర మాధవ మామవ భాసుర - కనక సురుచిర నిజవసన
ప్రతిపదార్థము:
కరుణాకర: దయను కురిపించేవాడా!
మాధవ: లక్ష్మీపతివైన ఓ మాధవా!
మామ్ + అవ: నన్ను (మామ్) రక్షించు (అవ).
భాసుర: ప్రకాశించేవాడా!
కనక సురుచిర: బంగారు వన్నెతో మనోహరంగా ఉన్న.
నిజ వసన: నీ వస్త్రములు ధరించినవాడా (పీతాంబరధారి).
తాత్పర్యము: ఓ కరుణామయుడవైన మాధవా! ప్రకాశవంతమైన బంగారు పీతాంబరములను ధరించిన ఓ స్వామీ, నన్ను రక్షించుము.
విశేషములు: భగవంతుని 'కరుణాకరుడు' అని సంబోధించడం ద్వారా ఆయన వాత్సల్యాన్ని, రక్షణ కోరే భక్తుడి ఆర్తిని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అనుపల్లవి
మురశాసన జగదీశ్వర
ముఖ నిందిత శీతరుచే హరే సదా జయ జయ
ప్రతిపదార్థము:
మురశాసన: మురాసురుణ్ణి శిక్షించినవాడా (సంహరించినవాడా).
జగదీశ్వర: ఈ జగత్తుకు ప్రభువైనవాడా.
ముఖ నిందిత శీతరుచే: చంద్రుని కాంతిని (శీతరుచి) కూడా వెక్కిరించేటంతటి (నిందిత) అందమైన ముఖము కలవాడా.
హరే: ఓ హరీ!
సదా జయ జయ: ఎల్లప్పుడూ నీకు జయము కలుగుగాక.
తాత్పర్యము: మురాసురుణ్ణి సంహరించిన జగదీశ్వరా! చంద్రబింబాన్ని సైతం చిన్నబుచ్చేంతటి తేజోవంతమైన ముఖారవిందం కలిగిన ఓ హరీ, నీకు ఎల్లప్పుడూ జయము కలుగుగాక.
విశేషములు: ఇక్కడ భగవంతుని ముఖ సౌందర్యాన్ని చంద్రునితో పోలుస్తూ, ఆయన సౌందర్యం చంద్రకాంతిని మించినదని వర్ణించడం జరిగింది.
చరణం 1
పాపహరణ మునిమానిత గుణగణ
పాలిత సమభువన
గోపతమధర కురు మే కుశలం సతతం
సురాసురాదిసేవిత
ప్రతిపదార్థము:
పాపహరణ: మా పాపాలను హరించేవాడా.
మునిమానిత గుణగణ: మునులచే గౌరవింపబడే సద్గుణములు కలవాడా.
పాలిత సమభువన: సకల భువనాలను (లోకాలను) రక్షించేవాడా.
గోపతమధర: గోపబాలుని రూపం ధరించినవాడా.
మే: నాకు.
సతతం కుశలం కురు: ఎల్లప్పుడూ క్షేమమును (కుశలమును) ప్రసాదించుము.
సురాసుర ఆది సేవిత: దేవతలు (సుర), అసురులు (అసుర) మొదలైన వారిచే సేవింపబడేవాడా.
తాత్పర్యము: పాపాలను తొలగించేవాడా, మునిశ్రేష్ఠులచే కొనియాడబడే గుణములు కలవాడా! లోకాలను కాపాడే ఓ గోపాలకృష్ణా, నాకు ఎల్లప్పుడూ శుభాలను ప్రసాదించు. దేవతలు, అసురులు అందరూ నిన్ను భక్తితో కొలుస్తారు.
విశేషములు: భగవంతుడు అందరికీ సమదృష్టితో ఫలాన్ని ఇస్తాడని, సుర-అసుర ఇరువురూ ఆయనను సేవించడం ద్వారా ఇక్కడ సూచించబడింది.
చరణం 2
పాతసుజనగణ మామకహృది వస
ఫాల లసిత తిలక
వీతమద భవవిధిసేవిత భవ్యరుచే
మనోజతాత శాశ్వత
ప్రతిపదార్థము:
పాత సుజనగణ: పుణ్యాత్ములను, సజ్జనులను రక్షించేవాడా!
మామక హృది వస: నా (మామక) హృదయమున నివసించుము (వస).
ఫాల లసిత తిలక: నుదుటిపై (ఫాల) ప్రకాశించే (లసిత) తిలకము కలవాడా.
వీతమద: అహంకారాన్ని లేదా మదాన్ని తొలగించేవాడా.
భవ విధి సేవిత: శివుడు (భవ), బ్రహ్మ (విధి) లచే సేవింపబడేవాడా.
భవ్యరుచే: శుభకరమైన, అత్యంత సుందరమైన రూపము కలవాడా.
మనోజతాత: మన్మథునికి (మనోజ) తండ్రివైనవాడా.
శాశ్వత: ఆది అంతము లేనివాడా, నిత్యుడా.
తాత్పర్యము: సజ్జనులను ప్రోచే ఓ స్వామీ! నా హృదయంలో కొలువై ఉండు. నుదుట అందమైన తిలకంతో, భీభత్సమైన అహంకారాన్ని హరిస్తూ, శివబ్రహ్మాదులచే పూజింపబడే నీవు శాశ్వతుడవు. మన్మథుని కన్న తండ్రివైన నీ దివ్య మంగళ రూపం అత్యంత శుభకరమైనది.
చరణం 3
పాదవినత సుగమాహివర శయన
పంకజనాభ విభో
సాదిత విమత సరసీరుహలోచన
వారణాధిపాధివిమోచన
ప్రతిపదార్థము:
పాద వినత సుగమ: నీ పాదాలకు నమస్కరించిన వారికి సులభంగా లభ్యమయ్యేవాడా.
అహివర శయన: శ్రేష్ఠమైన పాము (ఆదిశేషుని) పై శయనించేవాడా.
పంకజనాభ: నాభియందు పద్మము కలవాడా.
విభో: సర్వవ్యాపివైన ప్రభువా.
సాదిత విమత: శత్రువులను (విమత) సంహరించినవాడా/అణచినవాడా.
సరసీరుహలోచన: పద్మముల వంటి కన్నులు కలవాడా.
వారణాధిప అధి విమోచన: గజరాజు (వారణాధిప) యొక్క భయమును లేదా ఆపదను (అధి) తొలగించినవాడా.
తాత్పర్యము: పాదాలకు మ్రొక్కిన భక్తులకు సులభంగా దొరికే ఓ పంకజనాభా! శేషతల్పంపై శయనించే ఓ ప్రభువా! నీవు శత్రు సంహారకుడవు. పద్మ నయనాలు కలిగిన నీవు, పూర్వం మొసలి నోట చిక్కిన గజేంద్రుని ఆపదను తొలగించి రక్షించావు.
No comments:
Post a Comment