ఊధో సునియే
స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించిన ఈ 'ఊధో సునియే' (హిందీ/బ్రజ్ భాష) కీర్తన యొక్క వివరణ 18 -02 - 2026
రాగము: పూర్వీ
తాళము: చౌతాల్
భాష: బ్రజ్ భాష (తెలుగు లిపిలో ఇవ్వబడింది)
సందర్భం: శ్రీకృష్ణుడు బృందావనాన్ని వదిలి మథురకు వెళ్ళినప్పుడు, విరహంతో ఉన్న గోపికలు ఉద్ధవుడితో తమ సందేశాన్ని పంపుతున్న సందర్భం ఇది.
పల్లవి
ఊధో సునియే మేరో సందేస
చలే జబసే పియా పరదేస
ప్రతిపదార్థము: ఊధో (ఓ ఉద్ధవా!), మేరో (నా యొక్క), సందేస (సందేశాన్ని), సునియే (వినండి); పియా (ప్రియతముడైన కృష్ణుడు), జబసే (ఎప్పటి నుండి అయితే), పరదేశ (పరాయి దేశానికి/మథురకు), చలే (వెళ్ళాడో)...
తాత్పర్యము: ఓ ఉద్ధవా! నా విన్నపాన్ని దయచేసి విను. నా ప్రాణనాథుడైన శ్రీకృష్ణుడు మమ్మల్ని వదిలి పరదేశానికి వెళ్ళినప్పటి నుండి ఇక్కడ పరిస్థితి మారిపోయింది.
విశేషము: ఇక్కడ 'ఊధో' అంటే ఉద్ధవుడు. కృష్ణుడు తన మిత్రుడైన ఉద్ధవుడిని గోపికలను ఓదార్చడానికి బృందావనానికి పంపిన ఘట్టాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
మొదటి చరణం
గాఏ తృణ నీర త్యాగ కీన్హీ
సబ గ్వాల బాల సోచ కీన్హీ
జలే జమునా నహి భావై
ఘడీ భర, కుంజ కుమ్హలావై
ప్రతిపదార్థము: గావం (ఆవులు), తృణ (గడ్డి), నీర (నీరు), త్యాగ కీన్హీ (వదిలేశాయి); సబ (అందరు), గ్వాల బాల (గోపబాలురు), సోచ కీన్హీ (చింతలో మునిగిపోయారు); జలే జమునా (యమునా నది నీరు), నహి భావై (నచ్చడం లేదు/కళ తప్పింది); కుంజ (పొదరిండ్లు), కుమ్హలావై (వాడిపోతున్నాయి).
తాత్పర్యము: కృష్ణుడు లేని విరహంతో ఆవులు గడ్డి మేయడం, నీరు తాగడం మానేశాయి. గోపబాలురందరూ తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయారు. యమునా నది తన అందాన్ని కోల్పోయింది. మేము గడిపే పొదరిండ్లు సైతం వెలవెలబోతూ వాడిపోతున్నాయి.
విశేషము: కృష్ణుడి ఎడబాటు కేవలం మనుషులకే కాక, పశువులకు మరియు ప్రకృతికి కూడా కలిగిం దని కవి వర్ణించారు.
రెండవ చరణం
హాథ మే మురళీ గలే మాలా
చలే జబ నంద కే లాలా
మోహే బ్రజ కే జో నర నారి
భూలే కైసే మోకో బనవారీ
ప్రతిపదార్థము: హాథ మేం (చేతిలో), మురళీ (పిల్లనగ్రోవి), గలే (మెడలో), మాలా (వనమాల); నంద కే లాలా (నంద కుమారుడు), చలే జబ (వెళ్ళినప్పుడు); బ్రజ కే (బ్రజ భూమిలోని), నర నారి (స్త్రీ పురుషులందరినీ), మోహే (సమ్మోహితులను చేశాడు); బనవారీ (కృష్ణుడు), మోకో (నన్ను), కైసే భూలే (ఎలా మర్చిపోతాడు?).
తాత్పర్యము: చేతిలో పిల్లనగ్రోవి, మెడలో పూలమాల ధరించి నందనందనుడు ఇక్కడి నుండి వెళ్ళాడు. బ్రజ భూమిలోని అబాలగోపాలాన్ని తన రూపంతో కట్టిపడేసిన ఆ 'బనవారీ' (వనమాలి) నన్ను మాత్రం ఎలా మర్చిపోగలడు?
విశేషము: భగవంతుడికి భక్తుడికి మధ్య ఉండే అన్యోన్యతను, తనని స్వామి మర్చిపోలేడనే గోపికల నమ్మకాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
విశ్వరూపం: వేదాలు కీర్తించే ఆ పరమాత్మ రూపం అనంతమైనది. ఈ ప్రపంచమంతా ఆయన శక్తి వల్లే నడుస్తోంది.
ప్రార్థన: చంద్రబింబం వంటి ముఖమున్న ఆ స్వామి చెంతకు చేరి, మేమంతా ఆయన రాక కోసం ఎంతగా తపిస్తున్నామో ఈ సందేశాన్ని వినిపించు అని గోపికలు ఉద్ధవుడిని వేడుకుంటున్నారు.
మూడవ చరణం
జబ లీన్హో జనమ బ్రజ మే
హరో సబ తాప క్షణ భర మే
ఐసే ప్రభు కే వియోగ సహే
కైసే హమకో సో ఛోడ రహా
ప్రతిపదార్థము: జబ (ఎప్పుడైతే), బ్రజ మేం (బ్రజ భూమిలో), జనమ లీన్హో (జన్మించాడో); హరో (హరించాడు/తొలగించాడు), సబ తాప (అన్ని కష్టాలను/దుఃఖాలను), క్షణ భర మేం (ఒక్క క్షణంలో); ఐసే ప్రభు కే (అలాంటి భగవంతుని యొక్క), వియోగ సహీ (ఎడబాటును భరిస్తూ); హమకో (మమ్మల్ని), సో (ఆయన), కైసే ఛోడ రహా (ఎలా వదిలి ఉండగలుగుతున్నాడు?).
తాత్పర్యము: ఆయన బ్రజ భూమిలో జన్మించినప్పుడు, ఇక్కడి ప్రజల కష్టాలన్నింటినీ ఒక్క క్షణంలోనే దూరం చేశాడు. ఇప్పుడు మేమంతా ఆయన రాక కోసం ఇంతలా తపిస్తూ, ఆయన ఎడబాటును భరిస్తున్నాము. మమ్మల్ని ఇంతటి బాధలో వదిలి ఆయన అక్కడ ఎలా ఉండగలుగుతున్నాడు?
విశేషము: కృష్ణుడు తన భక్తుల కష్టాలను తీర్చేవాడని, కానీ ఇప్పుడు ఆయనే తమకు విరహ వేదన మిగిల్చాడని గోపికల ఆర్తి ఇందులో కనిపిస్తుంది.
నాలుగవ చరణం
జాకే మహిమా పుకారే బేద
జాకో నహి లోక లోక బి భేద
జాకే బల సే హాలే తన భూల
తాకే ముఖచంద్ర సే కర దూత
ప్రతిపదార్థము: జాకే (ఎవరి యొక్క), మహిమా (మహిమను), వేద (వేదాలు), పుకారే (కీర్తిస్తాయో/ప్రకటిస్తాయో); జాకో (ఎవరికైతే), లోక లోక విభేద (లోకాల మధ్య భేదం), నహి (లేదో); జాకే బల సే (ఎవరి శక్తి వల్ల), తన భూల (ప్రపంచంలోని సమస్త జీవరాశి/పిండం), హాలే (కదులుతుందో); తాకే (ఆయన యొక్క), ముఖచంద్ర సే (చంద్రుని వంటి ముఖం వద్దకు), కర దూత (ఓ దూత/ఉద్ధవా! వెళ్ళు).
తాత్పర్యము: వేదాలు ఎవరి మహిమను కీర్తిస్తున్నాయో, ఎవరికైతే ఈ విశ్వమంతా ఒక్కటేనో (విభేదాలు లేవో), ఎవరి శక్తి వల్లనే ఈ ప్రపంచంలోని సమస్త జీవులు చైతన్యవంతమై కదులుతున్నాయో, అట్టి పరమాత్ముని వద్దకు ఓ దూత (ఉద్ధవా)! నువ్వు వెళ్ళు. చంద్రబింబం వంటి ముఖమున్న ఆ స్వామికి మా సందేశాన్ని వినిపించు.
విశేషము: ఇక్కడ కృష్ణుడిని కేవలం ఒక మనిషిగా కాకుండా, అనంతమైన విశ్వరూపంగా, సర్వవ్యాపిగా కవి అభివర్ణించారు.
No comments:
Post a Comment