Sunday, February 15, 2026

14. ఇంతమోడి యాలరా

 


14. ఇంతమోడియాలరా

స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు కృతమైన "ఇంతమోడి యాలరా" అనే పదానికి  ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్య విశేషాలు  16 . 02. 2026


కీర్తన వివరాలు

  • సంఖ్య: 175

  • రాగం: కాంభోజి

  • తాళం: మిశ్ర చాపు

  • రచయిత: స్వాతి తిరునాళ్

  • ప్రక్రియ: పదము (శృంగార భక్తి)


పల్లవి

ఇంతమోడి యాలరా నా సామి న-

న్నేలుకోరా వేగమే

  • ప్రతిపదార్థము: * నా సామి: నా స్వామి!

    • ఇంత మోడి: ఇంతటి అశ్రద్ధ/నిర్లక్ష్యం (Indifference)

    • ఏలరా: ఎందుకు?

    • నన్ను + ఏలుకోరా: నన్ను స్వీకరించు/రక్షించు

    • వేగమే: త్వరగా.

  • తాత్పర్యము: ఓ నా ప్రాణనాథా! నాపై ఎందుకింత అలక, నిర్లక్ష్యం? ఆలస్యం చేయకుండా త్వరగా వచ్చి నన్ను చేరుకో.

  • విశేషాలు: భక్తుడు లేదా విరహోత్కంఠిత అయిన నాయిక తన దైవాన్ని తనను పట్టించుకోమని వేడుకునే ఆర్తి ఇందులో కనిపిస్తుంది.


అనుపల్లవి

పంతమా నాపై శ్రీపద్మనాభ సామి

  • ప్రతిపదార్థము: * శ్రీపద్మనాభ సామి: పద్మనాభ స్వామి!

    • నాపై: నా మీద

    • పంతమా: ఇంత పంతమా? (Obstinacy).

  • తాత్పర్యము: ఓ పద్మనాభ స్వామీ! అల్పుడనైన నా మీద నీకింత పంతం ఎందుకు? నాతో మాట్లాడకుండా ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నావు?



  • చరణం - 1

    అలిగియుండుటకు అయ్యో ఏమి కారణమయ్యలూ? నా మీదరా తలిరుబోణులు నీకేమి బోధించిరో తాలరాదు విరహమీవేళ సామి


    • ప్రతిపదార్థము:

      • అలిగియుండుటకు: నాపై కోపంతో (అలిగి) ఉండటానికి.

      • అయ్యో: (ఆవేదనతో కూడిన సంబోధన).

      • ఏమి కారణమయ్యలూ: కారణం ఏమిటో కదా! (ఇక్కడ 'అయ్యలూ' అనేది ఆవేదనలో వచ్చే సాగతీత పదం).

      • నా మీద రా: నా మీద (నీకు కోపం ఎందుకు రా?).

      • తలిరుబోణులు: చిగురుటాకుల వంటి మెత్తని శరీరం గల స్త్రీలు (ఇతర వనితలు).

      • నీకేమి బోధించిరో: నీ చెవిలో నా గురించి ఏమని అబద్ధాలు చెప్పారో.

      • తాలరాదు: భరించలేకపోతున్నాను.

      • విరహము + ఈవేళ: ఈ సమయంలో నీ ఎడబాటును.

      • సామి: నా స్వామీ!


    • తాత్పర్యము: అయ్యో! నా మీద నీవు అలిగి ఉండటానికి అసలు కారణం ఏమిటో కదా స్వామీ! ఆ ఇతర స్త్రీలు (సవతులు లేదా చెలికత్తెలు) నీకు నా గురించి ఏమని కొండెములు చెప్పి నీ మనసు మార్చారో తెలియడం లేదు. ఈ సమయంలో నీ ఎడబాటు వల్ల కలిగే విరహ వేదనను నేను ఏమాత్రం భరించలేకపోతున్నాను.


    • విశేషం: ఇక్కడ 'నా మీద రా' అనే ప్రయోగం స్వామిని ప్రశ్నిస్తూ, బ్రతిమాలుతున్నట్లుగా ఉంటుంది. స్వాతి తిరునాళ్ గారు తన పదాల్లో నాయకుడిని (పద్మనాభ స్వామిని) అత్యంత సన్నిహితుడిగా భావించి, అలిగిన ప్రియుడిని బ్రతిమాలుకునే ప్రేయసి భావనను (మధుర భక్తి) ఇక్కడ అద్భుతంగా పండించారు.

    .


చరణం - 2

క్షణము యుగమాయెనే నాపై నీకు కరుణలేకపోయెనే పణతులందరూ నన్నుజూచి నవ్వేరు ప్రాణనాథుడ నిన్నే నమ్మినాను


  • ప్రతిపదార్థము:

    • క్షణము: ఒక్క నిమిషం కూడా.

    • యుగమాయెనే: ఒక యుగం (చాలా కాలం) గడిచినట్లుగా అనిపిస్తోంది.

    • నాపై: నా మీద.

    • నీకు: నీకు (పద్మనాభ స్వామికి).

    • కరుణ లేకపోయెనే: దయ కలగడం లేదే!

    • పణతులు + అందరూ: లోకంలోని ఇతర స్త్రీలందరూ.

    • నన్నుజూచి నవ్వేరు: నన్ను పరిహసిస్తున్నారు / హేళన చేస్తున్నారు.

    • ప్రాణనాథుడ: నా ప్రాణాలకు అధిపతివైనవాడా!

    • నిన్నే నమ్మినాను: వేరే దిక్కులేక నిన్నే నమ్ముకున్నాను.


  • తాత్పర్యము: ఓ ప్రాణనాథా! నీవు నా చెంత లేని కారణంగా ఒక్కో క్షణం నాకు ఒక యుగంలా భారంగా గడుస్తోంది. నాపై నీకు ఏమాత్రం దయ కలగడం లేదు. "నీ స్వామి నిన్ను పట్టించుకోవడం లేదు కదా" అని ఇతర స్త్రీలందరూ నన్ను చూసి హేళనగా నవ్వుతున్నారు. కానీ నేను మాత్రం వేరెవరినీ ఆశ్రయించలేదు, నిన్నే నా సర్వస్వమని నమ్ముకున్నాను.


  • విశేషాలు:

    • విరహ వేదన: ఇష్ట దైవం దూరమైనప్పుడు భక్తుడికి కాలం చాలా నెమ్మదిగా గడుస్తుంది. ఆ స్థితిని 'క్షణము యుగమాయెనే' అని వర్ణించారు.

    • లోకాపవాదం: దైవాన్ని నమ్ముకున్న భక్తుడిని లోకం అపహాస్యం చేయడం సహజం. ఆ బాధను ఇక్కడ 'పణతులు నవ్వేరు' అనే మాట ద్వారా వ్యక్తపరిచారు.


చరణం - 3

సోముడనలమాయెనే నీతో గూడి సురతసుఖము లేని కామునికన్న చక్కని పద్మనాభ కౌగిలించి కలయరా నా సామి


  • ప్రతిపదార్థము:

    • సోముడు: చంద్రుడు.

    • అనలము + ఆయెనే: అగ్నిలా (నిప్పులా) మారిపోయాడే!

    • నీతో గూడి: నీతో కలిసి.

    • సురత సుఖము లేని: ఆనందాన్ని పొందే భాగ్యం లేకపోవడం వల్ల.

    • కామునికన్న చక్కని: మన్మథుడి (కాముడు) కంటే అందమైనవాడా!

    • పద్మనాభ: ఓ పద్మనాభ స్వామీ!

    • కౌగిలించి కలయరా: నన్ను ఆలింగనం చేసుకుని, నాతో మమేకం అవ్వవా.

    • నా సామి: నా స్వామీ!


  • తాత్పర్యము: ఓ పద్మనాభ స్వామీ! నీవు మన్మథుడి కంటే కూడా అత్యంత సుందరుడవు. నీతో కలిసి ఆనందాన్ని పంచుకునే భాగ్యం నాకు లేకపోవడం వల్ల, సాధారణంగా చల్లదనాన్ని ఇచ్చే చంద్రుడు (సోముడు) కూడా నాకు నిప్పులా (అనలము) వేడిని కలిగిస్తున్నాడు. ఓ నా ప్రాణేశ్వరా! దయచేసి వచ్చి నన్ను కౌగిలించుకుని, నాతో కలిసి నా విరహ వేదనను పోగొట్టు.


  • విశేషాలు:

    • విరుద్ధ భావన: విరహంలో ఉన్నవారికి ప్రకృతిలోని చల్లని వస్తువులు కూడా బాధను కలిగిస్తాయని చెప్పడం కవుల సంప్రదాయం. అందుకే ఇక్కడ చంద్రుడిని అగ్నితో పోల్చారు.

    • ముగింపు: ఈ చరణంతో కీర్తన ముగుస్తుంది. ఇందులో స్వాతి తిరునాళ్ గారు తన ముద్ర అయిన 'పద్మనాభ' నామాన్ని ఉపయోగిస్తూ స్వామి పట్ల తనకున్న అచంచలమైన ప్రేమను, భక్తిని ప్రకటించారు.

No comments:

Post a Comment

29. కానానే బజాయీ బాంసురీ

 ఇది    స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించిన హిందుస్తానీ శైలి కీర్తన. ఇది సాధారణంగా మిశ్ర ఖమాజ్ రాగంలో, ఆది తాళం లో ఆలపించబడుతుంది.  రాగం: మిశ్...