05. ఆలీ మైఁ తో జమునా

 

05. ఆలీ మైఁ తో జమునా

 స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు రచించిన ఆలీ మైఁ తో జమునా (భజన్) యొక్క వివరణ  

కీర్తన వివరాలు

• రాగం: పూర్వి (Poorvi)

• తాళం: ఆట తాళం (ఆది తాళం/టప్పా శైలి)

• భాష: హిందీ (బ్రజ్ భాషా ప్రభావంతో)

• రచయిత: స్వాతి తిరునాళ్ మహారాజు

---

పల్లవి

ఆలీ మైఁ తో జమునా జల భరన గయీ

జబ శ్యామసుందర సే భేంట భయీ॥

• ప్రతిపదార్థము:

  • ఆలీ: ఓ సఖీ/చెలియా

  • మైఁ తో: నేనైతే

  • జమునా జల: యమునా నది నీరు

  • భరన గయీ: నింపుకోవడానికి వెళ్ళాను

  • జబ: అప్పుడు

  • శ్యామసుందర సే: అందగాడైన శ్రీకృష్ణుడితో

  • భేంట భయీ: కలయిక (దర్శనం) జరిగింది.

• తాత్పర్యము: ఓ చెలియా! నేను యమునా నదికి నీళ్లు తెచ్చుకోవడానికి వెళ్ళినప్పుడు, అనూహ్యంగా ఆ శ్యామసుందరుడు నాకు ఎదురయ్యాడు. ఆ నిలువెత్తు రూపం నన్ను పరవశింపజేసింది.

---

మొదటి చరణం

మోరన కే పింఛ సీస విరాజిత

బాఁసురీ సోఁ ఉపజత తాన నయీ (ఆలీ) 1

• ప్రతిపదార్థము:

  • మోరన కే పింఛ: నెమలి పించము

  • సీస విరాజిత: శిరస్సుపై శోభిస్తుండగా

  • బాఁసురీ సోఁ: పిల్లనగ్రోవి నుండి

  • ఉపజత: పుడుతున్న/వస్తున్న

  • తాన నయీ: కొత్త రాగము (తానము).

• తాత్పర్యము: ఆయన శిరస్సుపై నెమలి పించం ఎంతో అందంగా మెరుస్తోంది. తన పెదవులపై ఉన్న మురళి నుండి అద్భుతమైన కొత్త రాగాలను ఆయన పలికిస్తున్నాడు.

---

రెండవ చరణం

గావన కే సంగ క్షణ ధావే క్షణ రాధే

గ్వాల బాల సే బోలీ బోలే అమృతమయీ (ఆలీ) 2

• ప్రతిపదార్థము:

  • గావన కే సంగ: ఆవుల మందతో పాటు

  • క్షణ ధావే: ఒక క్షణం పరుగెత్తుతాడు

  • క్షణ రాధే: మరో క్షణం (రాధ కోసం) వేచి చూస్తాడు / నిలబడతాడు

  • గ్వాల బాల సే: తోటి గోపబాలురతో

  • బోలీ బోలే: మాటలు మాట్లాడుతున్నాడు

  • అమృతమయీ: అమృతం లాంటి తీయని మాటలు.

• తాత్పర్యము: ఆ కృష్ణుడు ఒక క్షణం ఆవులతో కలిసి పరుగెడుతూ, మరుక్షణం ఆగుతూ చమత్కరిస్తున్నాడు. తన తోటి గోపబాలురతో ఆయన మాట్లాడుతున్న మాటలు అమృతంలా అత్యంత మధురంగా ఉన్నాయి.

---

మూడవ చరణం

సోఈ పద్మనాభ ప్రభు ఫణి పరశాయీ

మోహే నిహాల కరే త్రిలోక దయీ (ఆలీ) 3

• ప్రతిపదార్థము:

  • సోఈ: ఆయనే

  • పద్మనాభ ప్రభు: పద్మనాభ స్వామి అయిన ప్రభువు

  • ఫణి పరశాయీ: పాము (శేష తల్పం) మీద శయనించిన వాడు

  • మోహే: నన్ను

  • నిహాల కరే: ధన్యుడిని/సంతోషవంతుడిని చేయుగాక

  • త్రిలోక దయీ: మూడు లోకాలపై దయ చూపేవాడు.

• తాత్పర్యము: శేషపాన్పుపై శయనించిన ఆ పద్మనాభ స్వామి, ముల్లోకాలపై కరుణ చూపే దయామయుడు. అటువంటి ప్రభువు నాకు పరమానందాన్ని ప్రసాదించి నన్ను ధన్యుడిని చేయాలి.

---

విశేషములు

• భక్తి భావం: ఇది 'మధుర భక్తి'కి నిదర్శనం. ఒక గోపిక తన మనోభావాలను సఖితో పంచుకుంటున్నట్లుగా ఈ కీర్తన సాగుతుంది.

• ముద్ర: స్వాతి తిరునాళ్ తన ప్రతి కీర్తనలో తన ఇష్ట దైవమైన 'పద్మనాభ' నామాన్ని ముద్రగా వాడతారు.

• శైలి: దక్షిణాది రాజు అయినప్పటికీ, ఉత్తరాది 'హిందుస్తానీ' సంగీత శైలిలో (టప్పా) ఈ కీర్తనను రచించడం స్వాతి తిరునాళ్ గారి సంగీత ప్రావీణ్యానికి నిదర్శనం.