04. అలర్ శరపరితాపం

మహారాజా స్వాతి తిరునాళ్ కృతమైన ఈ అందమైన మణిప్రవాళ పదానికి (తెలుగు లిపిలో ఉన్న మలయాళ/సంస్కృత మిశ్రమం) ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్యంతో కూడిన వివరణ 

 04.  అలర్ శరపరితాపం సురటి రాగం - చాపు తాళం

                                      (మణిప్రవాళ పదం)

పల్లవి:

అలర్ శరపరితాపం చొల్వతి-

న్నలర్వేణి పణి బాలే

• ప్రతిపదార్థము: అలర్ శర (పూల బాణములు కల మన్మథుని వల్ల కలిగే), పరితాపం (బాధను), చొల్వతిన్ (చెప్పుటకు), అలర్వేణి (పూలు ముడుచుకున్న జడ కలిగిన ఓ సఖీ), పణి (వీలు కావడం లేదు/కష్టంగా ఉంది), బాలే (ఓ చిన్నదానా).

• తాత్పర్యము: తుమ్మెద రెక్కల వంటి నల్లని జడ కలిగిన ఓ సఖీ! పుష్ప బాణుడు (మన్మథుడు) నాపై కురిపిస్తున్న విరహ వేదనను వివరించడం నా వల్ల కావడం లేదు.

• విశేషములు: ఇక్కడ నాయక తన విరహ వేదనను చెలికత్తెతో చెప్పుకుంటోంది. 'అలర్వేణి' అనేది అందమైన కేశసంపద కలిగిన స్త్రీకి సంబోధన.

---

అనుపల్లవి:

జలజబంధువుమిహ జలధియిలణయున్నూ

మలయమారుతమేట్లు మమ మనమతితరాం బత వివశమాయి సఖి

• ప్రతిపదార్థము: జలజ బంధువు (తామరలకు మిత్రుడైన సూర్యుడు), ఇహ (ఇక్కడ), జలధియిల్ (సముద్రంలో), అణయున్నూ (అస్తమించాడు), మలయ మారుతము (మలయ పర్వతం నుండి వచ్చే పిల్లతెమ్మెర), మమ మనమ్ (నా మనస్సును), అతితరాం (మిక్కిలిగా), వివశమాయి (పరవశం లేదా తన్మయత్వంతో కూడిన బాధకు గురి చేస్తోంది).

• తాత్పర్యము: ఓ సఖీ! సూర్యుడు సముద్రంలో అస్తమించాడు (సాయంకాలమైంది). ఈ సమయంలో వీచే చల్లని మలయమారుతం నా మనసును మరింత కలచివేస్తూ, నన్ను వివశను చేస్తోంది.

• విశేషములు: సూర్యాస్తమయం విరహ వేదనను పెంచే సమయంగా కవులు వర్ణిస్తారు. సూర్యుడిని 'జలజ బంధువు' అనడం అందమైన ప్రయోగం.

---

చరణం 1:

వళరున్నూ హృది మోహమెన్నో మలే

తళరున్నూ మమ దేహం కళమొళి!

కుసుమవాటిక యతిలులవాయొ రతికులారవ-

మలిహ కేల్పుతుమధికమాధినిదానమయి సఖి

• ప్రతిపదార్థము: హృది (హృదయంలో), మోహము (కోరిక), వళరున్నూ (పెరుగుతోంది), మమ దేహం (నా శరీరం), తళరున్నూ (అలసిపోతోంది/వాడిపోతోంది), కళమొళి (తేనె వంటి తీయని మాటలు కలదానా), కుసుమ వాటిక (పూదోటలో), రతికుల ఆరవము (తుమ్మెదల ఝంకారం), కేల్పుతుమ్ (వినడం వల్ల), అధిక ఆధి (మిక్కిలి మానసిక వ్యధ) కలుగుతోంది.

• తాత్పర్యము: తీయని మాటలు పలికే ఓ సఖీ! నా హృదయంలో ప్రియునిపై మోహం పెరుగుతోంది, దానివల్ల నా శరీరం క్షీణిస్తోంది. పూదోటలోని తుమ్మెదల రొద వినడం కూడా నాకు ఎంతో బాధను కలిగిస్తోంది.

• విశేషములు: విరహ స్థితిలో ఉన్నవారికి ప్రకృతిలోని ఆహ్లాదకరమైన శబ్దాలు కూడా వేదనను కలిగిస్తాయి. దీనినే 'విప్రలంభ శృంగారం' అంటారు.

---

చరణం 2:

శశియుం చెంకనలాయీ సంప్రతి నూన-

శరనుమ్మే రిపువాయీ

శశధరనేర్ముఖి సరసనోడినిమెల్లే

భృశతరార్తయతామ్మ మాఖిల శుచమయే కధియాశు సుదతి నీ

• ప్రతిపదార్థము: శశియుం (చంద్రుడు కూడా), చెంకనలాయీ (ఎర్రటి నిప్పుకణికలా ఉన్నాడు), శరనుమ్ (మన్మథుడు), రిపువాయీ (శత్రువు అయ్యాడు), శశధర నేర్ముఖి (చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలదానా), సుదతి (మంచి పళ్ళు కలదానా), నీ (నీవు), సరసనోడు (ఆ రసికునితో/శ్రీకృష్ణునితో), మమ (నా యొక్క), అఖిల (సమస్త), శుచమయే (దుఃఖాన్ని), కధియా (చెప్పుము).

• తాత్పర్యము: చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలిగిన ఓ చెలీ! చల్లని వెన్నెల కురిపించే చంద్రుడు నాకు నిప్పులు కురిపిస్తున్నట్లు ఉన్నాడు. మన్మథుడు నాకు శత్రువు అయ్యాడు. ఓ సఖీ! నీవు వెంటనే వెళ్లి ఆ రసికునితో నా విరహ వేదనను వివరించు.

---

చరణం 3:

జలధరసదృశ శోభనేన్కాంతన్ శ్రీ-

జలజాక్ష నబ్జనాభన్

కలయతి కిము కోపం కరుణవెటింజాత్మిలమలం

బత తామసేన కిమిహ జవాన్మమ సాధయేప్సితం

• ప్రతిపదార్థము: జలధర సదృశ (మేఘం వంటి కాంతి కలిగిన), కాంతన్ (ప్రియుడు), అబ్జనాభన్ (పద్మనాభుడు), కిము కోపం (ఎందుకు కోపం?), కరుణ (దయ), వెటింజా (వదిలేశాడా), జవాన్ (త్వరగా), ఈప్సితం (కోరికను), సాధయ (తీర్చుము).

• తాత్పర్యము: నీలమేఘ శ్యాముడైన ఆ పద్మనాభుడు నాపై ఎందుకు కోపంగా ఉన్నాడు? ఆయనకు నాపై దయ లేదా? ఎందుకు ఇంత ఆలస్యం? ఓ సఖీ! నీవు వెళ్లి నా కోరికను తీర్చేలా ఆయన్ను త్వరగా తీసుకురా.

• విశేషములు: స్వాతి తిరునాళ్ తన కీర్తనలన్నింటిలో 'పద్మనాభ' లేదా 'అబ్జనాభ' అనే ముద్రను ఉపయోగిస్తారు. ఇది ఆయన ఇష్టదైవమైన తిరువనంతపురం పద్మనాభస్వామిని సూచిస్తుంది.

---